Afife Tiyatro Ödülleri’nde Aday Olamayan Oyunlar Hakkında…

Yetkin Yüksel 

Yapı Kredi Afife Tiyatro Ödülleri’nin 2015 adayları, 30 Mart 2015 Pazartesi akşamı Four Seasons Hotel’de düzenlenen basın toplantısı ile açıklandı. Yapı Kredi Afife Tiyatro Ödülleri İcra Kurulu Başkanı Salih Başağa, Yapı Kredi Sanat Danışmanı Haldun Dormen, Jüri Başkanı Merih Tangün ile jüri üyelerinin ev sahipliğinde gerçekleştirilen basın toplantısında, özel ödüle layık görülen isimler de belli oldu.

Her sezon tiyatro camiasının merak ve heyecanla beklediği Yapı Kredi Afife Tiyatro Ödülleri’nde bu yıl Muhsin Ertuğrul Özel Ödülü’ne Prof. Dr. Zeliha Berksoy, Cevat Fehmi Başkut Özel Ödülü’ne Firuze Engin, Yapı Kredi Özel Ödülü’ne ise Şahika Tekand layık görüldü.

 

Şahika Tekand’a Verilen Ödüle Şaşırdım

Açıkçası Şahika Tekand’a verilen ödüle şaşırdım. Acaba bir özür niteliğimi taşıyor tam olarak anlamış değilim. Çünkü Şahika Tekand bu ülkede oyun yazmaya, oyun yönetmeye devam edecek bir isim. Aynı zamanda genç ve üretken bir sanatçı. İşin ilginç tarafı yönettiği oyunlar mutlaka jüriler tarafından aday gösterilip ödül de alacaktır. Böyle olunca, özel ödülün ne gibi bir anlamı var anlamakta zorluk çekiyorum. Dediğim gibi, Şahika Tekand üretken ve bir ekolü olan oyuncu, yazar ve yönetmenimiz. Ama üst kurulun mutlaka bir bildiği vardır.

İstanbul Şehir Tiyatroları

Aday olabilecek kadar nitelikli oyunlardan ve yönetmenlerden bahsetmek istiyorum. Özellikle 2104- 2015 sezonu İstanbul Şehir Tiyatroları’nın galası yapılan oyunlar, Çürük Temel; yönetmen: Engin Alkan, Kerbela, yönetmen Ayşe Emel Mesci, Ölü Adamın Cep Telefonu; yönetmen Arda Aydın, On İki Öfkeli Adam; yönetmen: Arif Akkaya, Kısasa Kısas; yönetmen: Zişan Uğurlu, Ölü Ordunun Generali; yönetmen: Nurullah Tuncer, İsimsiz, yönetmen: Özgür Kaymak Tanık, Komşum Hitler, Yönetmen: Tolga Yeter, sekiz yeni oyunda nitelik ve nicelik açısından iyi oyunlar arasındaydı. Bunun yanında seyirciden ilgi gören oyunlar olduğunu da söylemek isterim.

Engin Alkan

Engin Alkan; çalışkan bir yönetmen, her yıl bir oyun sahneliyor. İşin ilginç yanı sahnelediği tüm oyunlar kapalı gişe; İstanbul Efendisi, Şark Dişçisi, Vişne Bahçesi ve en son olarak Şekerpare adlı oyuna bilet bulmak imkânsız. Bunun yanında özel tiyatrosunda yaptığı oyunlar da kapalı gişe oynuyor. Küskün, Huysuz adlı oyunlara yer bulmak imkânsız. Hatta seyirci oyunu ayakta alkışlıyor. İşin daha da ilginç yanı, oyunu izleyen, sezonda bir kez daha izliyor. Bu başarının yok sayılmasını anlamakta zorlanıyorum. Ödüllerde aday belirlerken mutlaka seyirci ilgisinin de göz önünde tutulması gerekir. Seyirciyi yok sayan değerlendirme eksik değerlendirmedir diye düşünüyorum. Engin Alkan seyircisi olan bir yönetmendir.

Ayşe Emel Mesci

Ayşe Emel Mesci için de aynı düşüncedeyim. Kerbela adlı oyununu, konu olarak tartışabiliriz. Seyircinin ilgisi açısından bakıldığında, oyunu dakikalarca ayakta alkışlayan bir seyirci kitlesine ulaşmış durumda. 3 saatten uzun bir oyunda sıkılmadan seyirciyi tutabiliyorsa, yönetmenin başarısını yok saymak, bana biraz garip geliyor. Ayşe Emel Mesci’den söz etmişken Hamlet Makinesi’ni festival oyunları arasında değerlendirmek istiyorum.

Arif Akkaya

On İki Öfkeli Adam adlı oyunun sahnelenmesi bile çok büyük başarıdır. Kaldı ki oyun gerek konu açısından, gerekse sahnelenme açısından oldukça iyiydi. Arif Akkaya’nın 12 erkek oyuncunun dengesini çok iyi sağladığına inanıyorum. İstanbul Şehir Tiyatroları’nın oyunlarını izlediğim zaman, prömiyer yapan her oyunun ödüller yarışında ciddi bir başarı sağlayacaklarını düşünmüştüm. On İki Öfkeli Adam oyununun hiç aday çıkartmamasını çok ilginç bulduğumu söylemek isterim.

Özgür Kaymak Tanık

Özgür Kaymak Tanık hem yazdığı hem de yönettiği İsimsiz adlı oyun, jüri tarafından izlenmedi belki de. Konu olarak, reji olarak çok farklı ve başarılı bir oyundu İsimsiz. Savaşı farklı bir bakış açısından anlatan oyun, kırık grotesk rejisiyle seyirciden çok fazla ilgi gördü. Yeni kuşak yazarlardan ama demek ki ilgi tam olarak çekemedi.

İstanbul Festivali oyunları

Uluslararası İstanbul Tiyatro Festivali’nde sahnelenen Türk oyunları da büyük hayal kırıklığına uğradı. Ünlü isimler ne yazık ki, Afife Ödüllerine aday olamadı, Meral Çetinkaya-Tatyana, Serra Yılmaz- Fü, Yiğit Sertdemir-Kral(Soytarım) Lear, Demet Evgar- Kral (Soytarım)Lear hayal kırıklığına uğrayan ünlü isimlerden bir kaçı. Bunun yanında zorlayarak ta olsa, Yiğit Sertdemir’in yönettiği Kral (Soytarım) Lear iki dalda aday çıkarmayı başardı. Yardımcı rolde Tomris İnceer ve Işık tasarımında Yüksel Aymaz aday olan isimler arasında. Şehir Tiyatroları’ndan festival oyunu olan Çürük Temel’in yine yardımcı rolde yılın en iyi kadın oyuncusu Yeşim Koçak adaylar arasında. İstanbul Devlet Tiyatrosu’nun festival oyunu Hamlet Makinesi ise ne yazık ki sadece kostüm ve ışık tasarımında aday çıkartabildi. Kostüm tasarımında Ayşegül Alev, Işık tasarımında ise Yakup Çaktık aday. Bu kadar az aday olması, festival oyunlarının niteliklerinin de sorgulanması gerektiğini ortaya koyuyor.

İstanbul Devlet Tiyatrosu

İstanbul Devlet Tiyatrosu’nun oyunlarını da adaylar arasında göremedik. Çöl Fırtınaları- Şakir Gürzimar bu isimlerin başında geliyor. Hem festival hem de sezon oyunu olan Hamlet Makinesi- Ayşe Emel Mesci’de adaylar arasında adı geçmeyen yönetmenlerden. Hamlet Makinesi avangart oyun örneği açısından bence niteliği çok yüksek bir oyun. Metaforların ardı ardına sıralanışı, koreografi, ışık ve kostümler oyunun en güçlü yanlarıydı. Bir saatlik oyundaki sahnelerin uzun ve sistemli çalışmanın ürünü olduğunu düşünenlerdenim. Ama ne yazık ki Afife jürisi benim gibi düşünmüyor. Devlet Tiyatrosu “Paşa Paşa Yahut Ahmet Vefik Paşa” adlı oyunla adaylık alabildi sadece. Yardımcı rolde yılın en başarılı erkek oyuncu dalında, Cem Zeynel Kılıç adaylık aldı. Yardımcı rolde yılın en başarılı kadın adaylığında ise Aybanu Akyurt’u görüyoruz. Başarılı sahne müziğinde Orhan Enes Kuzu ile temsil ediliyor. Bu sonucun İstanbul Devlet Tiyatrosu için tam bir hayal kırıklığı olduğunu kabul etmek gerekir.

Özel Tiyatrolar

Özel tiyatrolar açısından baktığımızda Tiyatro Adam’ın V.Frank oyunu da değerlendirme dışı kalan oyunlardan biri. Hâlbuki tiyatro sanatının tüm unsurlarının çok temiz ve dengeli kullanıldığı bir oyun. Ne yazık ki V. Frank da kendini jüri üyelerine beğendiremedi. Tiyatro Adam, ekip olarak oldukça başarılı bir tiyatro topluluğu. Moda Sahnesi için de aynı sözleri yazabiliriz. Seyircinin çok ilgi gösterdiği Moda Sahnesi’nin oyunları nitelik açısından başarılı olmasına karşın adaylık listesinde adı geçmiyor.

Tiyatro Ödülleri Neyi İfade Ediyor

Son olarak Afife Ödülleri hakkında birkaç söz etmek isterim. Tiyatro ödülleri, ismi ne olursa olsun, anı ölümsüzleştirmek adına yapılan hizmettir. Gerek jüriler açısından, gerekse de oyunlar ve tiyatro dünyası açısından, sektör olma yolunda atılan önemli adımlardan biri olarak değerlendirmek gerekir. Adaylıklar konusunda her ödülde tartışmalar mutlaka olacaktır. Tartışmaların önüne geçmek imkansızdır. Bunun yanında 19. Afife Tiyatro Ödülleri’ne aday olan tüm yönetmen, oyuncu, sahne, kostüm, ışık, müzik tasarımı sanatçılarının çok başarılı olduğunu düşünüyorum. Adaylığı hak ettiklerini söylemem gerekir. Bu bir yarışsa birisi kazanıyor diğeri ise ne yazık ki kaybediyor.